"Modelarstwo Historyczne"

Szanowni Państwo.

"Modelarstwo historyczne" jest autorskim projektem ASa HISTORII, który dotyczy budowaniu sylwetek historycznych inspirowanych oryginalnymi fotografiami w epoki. Każdą sylwetkę poprzedza wielomiesięczne przygotowanie merytoryczne oraz kompletowanie poszczególnych elementów umundurowania i wyposażenia. Ponieważ, sylwetki opierają się na oryginalnych elementach, projekt podnosi "poprzeczkę" wyżej niż klasyczna rekonstrukcja historyczna, bazująca na replikach. Z tego też względu została wyodrębniona z galerii sylwetek historycznych i dodana w głównym pasku menu. 

 


 

Sylwetka Nr. I

Obraz może zawierać: 2 osoby, w tym Artur Student, ludzie stoją i na zewnątrz

Opis: 

Powyższa sylwetka nawiązuje do widocznej fotografii, wykonanej w drugiej połowie 1915 roku. Prezentuje wygląd typowego piechura kontyngentu pruskiego w pełnym ekwipunku marszowym. Żołnierz jest w stopniu plutonowego (Unteroffizier), o czym świadczy obszycie krawędzi kołnierza złotą tasiemką. To co wyróżnia jego wygląd, to nieregulaminowe, wręcz "frywolne" umundurowanie. Według jednego opisu, fotografię wykonano po zakończeniu zawodów w marszu terenowych , natomiast żołnierz jest jego zwycięzcą (o czym ma świadczyć zawieszony numerek "1"). Brak bielizny pod bluzą mundurową, podwinięte rękawy oraz wywinięta podpinka Pickelhauby, były wbrew armijnemu regulaminowi. Jednakże dokumentacja fotograficzna świadczy o praktykowaniu takiego stanu rzeczy, szczególnie podczas męczących marszów. Co do samej sylwetki, dlaczego jest typowa na wczesny okres wojny? Obok przedwojennych elementów umundurowania i wyposażenia, posiada już te wdrażane od jesieni 1914 roku.  Na przykład tornister w całości uszyty z brezentu (wcześniej szyty z koziej skóry) oraz pałatka w szarym kolorze. Również chlebak jest już wykonany z szarego materiału, a nie jak wcześniej ochrowego. Lato roku 1915 to również początek stosowania na szeroką skalę broni chemicznej, ale środki ochrony w postaci maseczek otrzymywały te pułki, które były bezpośrednio zagrożone takową bronią. Żołnierz na fotografii posiada łopatkę i prawdopodobnie bagnet odsunięty do tyłu za nogę. 

Lista elementów umundurowania i wyposażenia w mojej sylwetce: 

a) elementy oryginalne:
  • buty marszowe - Marschstiefel (Knobelbecher) M1866;
  • pas i klamra - Koppel und Koppelschloss M1895 (pas produkcji z roku 1916);
  • ładownice - Patronentasche M1909 (rok produkcji 1915 i 1916);
  • bagnet "ość", żabka oraz temblak - Seitengewehr s98 n.A. (rok produkcji 1903), Koppelschuh (rok produkcji 1914), Troddel fur 9. Kompagnie;
  • chlebak razem z manierką oraz aluminiowym kubkiem - Brotbeutel M1887 (rok produkcji 1916), Feldflasche M1907, Trinkenbecher M1893 (rok produkcji 1914);
  • erzatrzowy tornister razem z przybornikiem do pałatki, aluminiową menażką, pałatką, kocem oraz kompletem troków (2x do menażki, 3x zelta) - Erzatz Tornister (rok produkcji 1915), Zeltpflöcke (rok produkcji, niewidoczny) Kochgeschirr M1910 (rok produkcji 1914), Zelthbahn M1892, Kochgeschirrriemen und Mantelriemen;
  • karabin systemu Mausera - Gewehr (rok produkcji 1916);
  • Pickelhauba - Pickelhaube M1895 (czerep wykonany na zamówienie, wszystkie pozostałe elementy oryginalne);
  • guziki rangowe kaprala - Gefreiter Knöpfe;
  • komplet guzików mundurowych i kompanijnych.
 
b) elementy będące replikami:
  • bluza mundurowa - Feldrock M1907/10 - produkcja Voenspec;
  • spodnie polowe - Tuchhosen M1907 - produkcja Schuster;
  • naramienniki dla 22 regimentu - Schulterklappen - produkcja BA XIII;
  • pokrowiec na Pickelhaube - Uberzug - produkcja BA XIII.

Źródło fotografii z epoki: Füsilier-Regiment Graf Roon (Ostpreußisches) Nr.33 (Facebook).

Zdjęcia wykonał: MacDom Foto.

 


 

Sylwetka Nr. II

Obraz może zawierać: 1 osoba, stoi, na zewnątrz i tekst

Opis: 

Sylwetka inspirowana bardzo znaną fotografią nagłówka "Illustrirte Zeitung", numer z 27 czerwca 1915 roku. Autor zdjęcia, Badecker jako podoficer 12 Rezerwowego Pułku Piechoty (12. RIR) wykonał wówczas serię zdjęć dokumentujących zwycięskie przełamanie wojsk niemieckich w bitwie nad Bzurą. Fotografię wykonano około 12 czerwca, po niemieckim ataku gazowym nad rzeką Bzurą, podczas którego ofiarami zostali również niemieccy żołnierze. Lecz zdjęcie jest pozowane, o czym świadczy pusty (płaski) worek oddechowy w aparacie tlenowym. Co do autora warto dodać, że pochodził z rodziny właścicieli agencji fotograficznej w Berlinie, która podczas wojny pracowała dla wojska.

   Widoczny na fotografii żołnierz to sanitariusz w stopniu plutonowego (Sanitätsunteroffizier) 12 RIR (o czym świadczy numer "12" na Pickelhaubie). Najbardziej charakterystycznym elementem wyposażenia sanitariusza jest aparat tlenowy Heeres B-type, model z 1914 roku. Urządzenie tego typu produkowała firma Dräger z Lubeki od 1900 roku i pierwotnie był przeznaczony dla ratowników górniczych. Do wojska trafił dopiero w 1913 roku. Konstrukcja składał się ze skierowanej zaworem w dół butli ze sprężonym pod ciśnieniem 150 atmosfer tlenem, naboju oczyszczającego, worka tlenowego i elastycznej rury oddechowej z ustnikiem i zaciskiem na nos. "Aparat Drägera" jak potocznie go nazywano ważył około 4,5 kg. i pozwalał na 45 minut pracy bez wysiłku, lub 20 min. pracy z wysiłkiem. Do marca 1915 roku armia niemiecka zamówiła blisko 6000 tego typu urządzeń, z czego dostarczono 3000. Na wyposażeniu kompani sanitarnych znalazły się od 1915 roku, jako "pierwsza pomoc" dla porażonych gazem żołnierzy. 

   Maseczka na twarzy sanitariusza była pierwotną formą ochrony przed bronią chemiczną (chlor) i składała się z materiałowej maseczki z gazą po wewnętrznej stronie. Gaza była nasączana specjalnym roztworem, który absorbował gaz. Obok maseczki szybko zaczęto nosić również prowizoryczne gogle, ponieważ gaz podrażniał również oczy. 

   Pozostałe elementy wyposażenia sanitariusza są typowe dla tej specjalizacji (patrz poniżej). 

Lista elementów umundurowania i wyposażenia w mojej sylwetce: 

a) elementy oryginalne: 

  • buty marszowe - Marschstiefel (Knobelbecher) M1866;
  • pas i klamra - Koppel und Koppelschloss M1895 (pas produkcji z roku 1916);
  • bagnet "ość", żabka oraz temblak - Seitengewehr s98 n.A. (rok produkcji 1903), Koppelschuh (rok produkcji 1914), Troddel fur 9. Kompagnie;
  • para ładownic medycznych (lewa "L" oraz prawa "P") dla polowych sanitariuszy (ładownice różniły się wnętrzem, gdyż lewa była przeznaczona głownie na opatrunki, a prawa medykamenty oraz przybory) - Sanitätertaschen für Sanitätsmannschaften, links ("L") und rechts ("R") - rok produkcji 1915 oraz 1903;
  • manierka medyczna dla sanitariuszy - Labeflasche für Sanitätsmannschaften (wczesny model);
  • opaska medyczna - Sanitäter Armbinde;
  • pasek do chlebaka (szary) - Brotbeutelriemen - rok produkcji 1916;
  • chlebak razem z manierką oraz aluminiowym kubkiem - Brotbeutel M1887 (rok produkcji 1916), Feldflasche M1907, Trinkenbecher M1893 (rok produkcji 1914);
  • Pickelhauba - Pickelhaube M1895 (czerep wykonany na zamówienie, wszystkie pozostałe elementy oryginalne);
  • guziki rangowe kaprala - Gefreiter Knöpfe;
  • komplet guzików mundurowych i kompanijnych.

b) elementy będące replikami:

  • bluza mundurowa - Feldrock M1907/10 - produkcja Voenspec;
  • spodnie polowe - Tuchhosen M1907 - produkcja Schuster;
  • naramienniki dla 22 regimentu - Schulterklappen - produkcja BA XIII;
  • pokrowiec na Pickelhaube - Uberzug - produkcja BA XIII;
  • halsztuk - Halstuh - produkcja BA XIII;
  • aparat tlenowy - Dräger - Tübben - wykonany przez S. Kaliński oraz P. Moskwa. Obecnie własność P. Moskwy. 

Źródło fotografii z epoki: udostępniony z kolekcji S. Kalińskiego;

Zdjęcia wykonał: S. Kaliński.

Dziękuję S. Kalińskiemu za pomoc merytoryczną w kwestii aparatu tlenowego.

 


 

Sylwetka Nr. III

Opis: 

Powyższa sylwetka jest pierwszą, którą nawiązuje do znanego z imienia i nazwiska żołnierza. Podpis fotografii brzmi: "Pozdrowienia z Hannoveru, wyprawa zbrojna (Feldzug) 1915, 11.03.15 Franz Schneider". Niestety nie znalazłem rewersu potwierdzającego czy jest to tylko fotografia, czy też ma formę pocztówki. W każdym razie Franz Schneider 11 marca 1915 roku był tzw. Krankenträger (Noszowym) w stopniu szeregowego, kontyngentu bawarskiego o czym świadczy dolna kokarda czapki (w barwach Królestwach Bawarii). Warto w tym miejscu nieco opisać charakter służby Krankenträgrów, ponieważ nie mają odpowiednika w polskiej armii. Po pierwsze, była to funkcja organizowana tylko na czas manewrów lub konfliktu. Stąd "KT" jak roboczo są nazywani, rekrutowano głównie spośród rezerwistów. "KT" nie byli częścią kompanii liniowych, a jedynie stanowili personel batalionów lub kompanii sanitarnych. Do ich obowiązków należał transport oraz opieka nad rannymi pomiędzy punktem medycznym na pierwszej linii, a szpitalem polowym (aczkolwiek, opiekowali się również psami do tropienia rannych). Z tego też względu ich regulaminowe nakrycie głowy stanowiła czapka tzw. Dienstmutze, natomiast broń przydziałową pistolet (głownie P08). "KT" nie posiadali gruntownego przeszkolenia medycznego, więc nie otrzymywali ekwipunku medycznego jak bandażownice, a jedynie manierki medyczne z wodą dla rannych. Co ciekawe, od 1916 roku otrzymywali również stalowe hełmy oraz maski przeciwgazowe. Najwyższym stopniem wśród "KT" był Feldwebel (starszy sierżant), ponadto mogli być nagradzani wszystkimi wojskowymi odznaczeniami. "KT" otrzymywali takie same mundury jak jednostki, którym podlegali, tj. jeśli byli przydzieleni do pułków pionierskich nosili bluzy z tzw. szwedzkim mankietem. Pozostałe elementy umundurowania i wyposażenia były takie same jak u żołnierzy liniowych. 

Dosyć często spotykam się z przypadkami Górnoślązaków jako Krankenträgrów, jednym z nich był Franz Myschor, urodzony w 1883 roku w Wyrach (na poniższej fotografii z rodziną). Franz przeżył wojnę, lecz zmarł w wyniku infekcji zęba w 1931 roku.

Obraz może zawierać: 4 osoby, ludzie siedzą

Lista elementów umundurowania i wyposażenia w mojej sylwetce: 

a) elementy oryginalne: 

  • pas i klamra - Koppel und Koppelschloss M1895 (pas produkcji z roku 1916);
  • bagnet "ość", żabka oraz temblak - Seitengewehr s98 n.A. (rok produkcji 1903), Koppelschuh (rok produkcji 1914), Troddel fur 9. Kompagnie;
  • kabura dla pistoletu P-08 (Luger) - Patronentasche für Pistolen 08 (rok produkcji 1915);
  • manierka medyczna dla sanitariuszy - Labeflasche für Sanitätsmannschaften (wczesny model);
  • opaska medyczna - Sanitäter Armbinde (krzyż jest wykonany z filcu i pod wpływem mrozu wygięły się jego ramiona);
  • erzatrzowy tornister razem z przybornikiem do pałatki, aluminiową menażką, pałatką, kocem oraz trzema trokami do pałatki - Erzatz Tornister (rok produkcji 1915), Zeltpflöcke (rok produkcji, niewidoczny) Kochgeschirr M1910 (rok produkcji 1914), Zelthbahn M1892 und Mantelriemen;
  • pasek do chlebaka (szary) - Brotbeutelriemen - rok produkcji 1916;
  • chlebak razem z manierką oraz aluminiowym kubkiem - Brotbeutel M1887 (rok produkcji 1916), Feldflasche M1907, Trinkenbecher M1893 (rok produkcji 1914);
  • guziki rangowe kaprala - Gefreiter Knöpfe;
  • komplet guzików mundurowych i kompanijnych.

b) elementy będące replikami:

  • bluza mundurowa - Feldrock M1907/10 - produkcja Voenspec;
  • spodnie polowe - Tuchhosen M1907 - produkcja Schuster;
  • buty marszowe razem z tzw. Marschriemen - Marschstiefel (Knobelbecher) M1866 - produkcja Schuster;
  • naramienniki dla 22 regimentu - Schulterklappen - produkcja BA XIII;
  • czapka typu Dienstmutze - produkcja Andrew Barabas; 
  • halsztuk - Halstuh - produkcja BA XIII;
  • D-Ring - produkcja Breslavia;
  • komplet troków do menażki - Kochgeschirrriemen - produkcja Breslavia; 

Źródło fotografii z epoki: internet, rok 2017.

Fotografia Franza Myschor: udostępniona przez S.Botor.

Zdjęcia wykonał: M. Ostalski.

Artur Student
tel. 884 774 732, biuro@ashistorii.pl