Nasze sylwetki historyczne

Szanowni Państwo,

Najbardziej widocznym elementem firmy AS HISTORII są sylwetki historyczne, tematycznie obejmujące okres I wojny światowej, Powstania Wielkopolskiego oraz Powstań Śląskich. Budowę każdej sylwetki poprzedzają miesiące żmudnej analizy literatury tematycznej i fotografii, dbając aby możliwie najwierniej odpowiadały rzeczywistemu wyglądowi z epoki. Spora część elementów, na którą składają się sylwetki historyczne to oryginały w postaci guzików, bagnetów, broni, amunicji, wyposażenia bojowego i innych. Aktualnie w kolekcji znajduje się dziewięć sylwetek historycznych, lecz trwają prace na kolejnymi. 

Niniejsze sylwetki są również prezentowane podczas lekcji i innych imprez, w których bierzemy udział.

Zdjęcie1: 

24.07.1914 roku, gefreiter 7 Kompanii 1 Górnośląskiego Pułku Piechoty "Keith" Nr. 22 (7 Kompagnie, 1. Oberschlesien Infanterie Regiment "Keith" No. 22) podczas przepustki. Na sylwetkę składają się następujące elementy: 

  1. Pickelhaube M1895 (w tym przypadku bez pokrowca) - produkcja STURM;
  2. Waffenrock M1907/10, na której jest widoczny tzw. schützenschnur a więc sznur strzelecki (był charakterystycznym symbolem żołnierzy zawodowych), dwa duże guziki rangowe na kołnierzu (oznaczały stopiń gefreitera i w przypadku tej bluzy były wykonane z mosiądzu), dwa guziki zapinające naramienniki z numerkiem "7" (oznaczały numer kompanii) oraz naramienniki z obszyciem w kolorze żółtym i wyhaftowanym numerkiem 22 (oznaczenie pułku). Bluza produkcji STURM z drobnymi przeróbkmi; 
  3. Feldhose M1907/10 - produkcja STURM
  4. Marschstiefel M1866 koloru brązowego razem z Stiefelriemen (służyły do ściągania butów, poprawiając tym samym komfort chodzenia) - produkcja Schuster
  5. Koppel M1909 - pas koloru brązowego - produkcja Nestof; 
  6. Koppelschloß M1895 - klamra wczesnego wzoru wykonana z mosiądzu - oryginalna; 
  7. Seitengewehr M1871 w brązowej pochwie (produkcja Dawid Szydziak) oraz tzw. Troddel czyli tęblak (najbardziej widoczne oznaczenie numeru kompanii) - bagnet oryginalny. 

Bieliznę widocznej sylwetki stanowił bawełniany komplet koloru białego oraz cerowane skarpety. 
Zdjęcie wykonane na planie filmowym w Bolimowie, a w tle widoczny jeden z najstarszych domów w miejscowości. 

Zdjęcie 2: 

"Stracone pokolenie" - Verdun 1916 

Kolejna sylwetka w naszej kolekcji prezentująca żołnierza 22 Górnośląskiego Pułku Piechoty "Keith" z okresu bitwy o Verdun z 1916 roku. 

Wyczerpane dwoma latami ciężkich walk Cesartwo Niemieckie zaczęło sięgać po co raz młodsze roczniki, dotyczyło to również prowincji górnośląskiej. Młodzi Ślązacy wysyłani tysiącami do "bitwy na wyczerpanie" pod Verdun pozostawili tam wyraźne ślady w postaci licznych cmentarzy. 

Zdjęcie przedstawia typowy wygląd piechura armii Cesarstwa Niemieckiego połowy 1916 roku. Składa się na nią kolejno: 

  • Pickelhaube M1895 wraz z pokrowcem (mimo starań w tym czasie hełm dalej stanowił żadkość);
  • Waffenrock M1907/10 - widoczne na zdjęciu kwiaty są częstym elementem dekoracyjnym żołnierzy, którzy pierwszy raz wyruszają na front;
  • Feldhose M1915; 
  • Marschstiefel M1866 koloru brązowego razem z Stiefelriemen;
  • Koppel M1909 - pas koloru brązoweg'
  • Koppelschloß M1895 - klamra wczesnego wzoru wykonana z mosiądzu;

Na wyposażenie bojowe składają się następujące elementy: 

  • Seitengewehr S98/05;
  • Schanzzeug und Schanzzeugtasche;
  • Patronentasche M1909 (pokrowiec z brązowej skóry);
  • M.1887 Brotbeutel mit Feldflasche (kolor brązowy);
  • Gewehr 98; 
  • Zestaw przeciwgazowy zawierający metalową puszkę z maską typu Gummimske M1915 oraz zapasowy pochłaniacz; 

Na wyposażenie marszowe składają się następujące elementy: 

  • M1914 Tornister mit Zeltbahn (koloru szarego) und Feldmantel M1915; 
  • Kochgeschirr;

Umundurowanie i wyposażenie żołnierzy w tym okresie charakteryzowało się mieszanką starego i nowego typu. W zależności od garnizonu, pułku i teatru działań żołnierz otrzymywał swój przydział. 

Model: Piotr Turowski

Zdjecie 3: 

Sylwetka żołnierza 1 Górnośląskiego Pułku Piechoty "Keith" Nr. 22 (1. Oberschlesien Infanterie Regiment "Keith" No. 22) w położeniu marszowym oraz bojowym z okresu bitwy nad rzeką Isonzo. 22 Pułk Piechoty wchodził w skład 12 Dywizji, która od 25 września do 10 grudnia 1917 roku walczyła na froncie włoskim.

Na sylwetkę składa się umundurowanie wzoru M1915 oraz stalowego hełmu (na zdjęciu model M1916), a także:

  • karabin Gewehr 98;
  • bagnet wraz z łopatką (do bagnetu jest przywiązany tzw. tęblak [troddel], który oznaczał numer kompani);
  • czarny pas ze stalową klamrą;
  • czarne trójkomorowe ładownice po 45 pocisków każda;
  • chlebak koloru szarego model M1914 wraz z manierką;
  • zestaw przeciwgazowy mieszczący się w torbie (zawierał puszkę z maską przeciwgazową oraz puszkę z zapasowym pochłaniaczem). Torbę z zestawem noszono tylko marszowo, gdy nie istniało zagrożenie atakiem gazowym;
  • tornister model M1914 wraz z menażką, pałatką (zelthbahn) oraz płaszczem. W tornistrze żołnierz przechowywał rzeczy osobiste wraz z zapasową bielizną.

Oryginalne elementy sylwetki to:

  • karabin;
  • tornister;
  • menażka;
  • bagnet;
  • puszka na maskę przeciwgazową.

Photo by: Ralph Reenactor

Zdjecie 4: 

Typowa sylwetka żołnierza oddziału szturmowego na schyłkowy okres wojny składająca się z następujących elementów:

  • bluza polowa i spodnie wzoru M1915 (czarnobiała wstążka na bluzie jest oznaczeniem Krzyża Żelaznego drugiej klasy, często spotykany u żołnierzy pełniących służbę frontową dłuższą niż rok). Ponadto bluza ma odpięte naramienniki, była to częsta praktyka mająca na celu utajnienie pułku, do którego żołnierz należy (na naramiennikach był wyhaftowany numer pułku);
  • trzewiki wraz z owijaczami;
  • hełm stalowy (na zdjęciu model M1916);
  • maska przeciwgazowa model M1917 (Lederschutzmaske M1917), schyłek 1917 roku był okresem kiedy maski tego wzoru wchodziły na wyposażenie;
  • karabin Geweh 98 wyposażony dodatkowo w tzw. "Grabenmagazin" ("magazynek okopowy") zwiększający liczbę pocisków do 25 sztuk. Magazynek nie był standardowym wyposażeniem lecz w przypadku powyższej sylwetki stanowi "smaczek". Tym niemniej wszedł do użytku w roku 1917 i jest często spotykany na fotografiach;
  • dwa worki mieszczące granaty model M1915 (charakterystyczny element oddziałów szturmowych);
  • pas bojowy koloru czarnego wraz ze stalową klamrą (w roku 1917 wszedł rozkaz o czernieniu całego wyposażenia skórzanego);
  • nóż szturmowy tzw. Grabendolch;
  • bagnet model S98/05 potocznie zwany "liściem";
  • chlebak koloru szarego model M1914 wraz z manierką;
  • metalowa puszka na maskę przeciwgazową.

Oryginalne elementy sylwetki to:

  • karabin;
  • bagnet;
  • klamra;
  • puszka na maskę przeciwgazową.

 

Zdjecie 5 

Sylwetka nawiązuje do roku 1917 i kampanii na froncie zachodnim. Bezpośrednią inspiracją była fotografia widoczna po prawej stronie.

Opis sylwetki:

  • bluza mundurowa typu Waffenrock M1907/10 oraz spodnie Feldhose M1907/10;
  • buty marszowe, Marschstiefel M1866 koloru brązowego razem z Stiefelriemen;
  • hełm stalowy, Stahlhelm M1916;
  • maska przeciwgazowa tzw. Gummimaske M1915;
  • pancerz okopowy tzw. Grabenpanzer;
  • pas bojowy z klamrą oraz ładownice M1909 koloru czarnego;
  • worki na granaty, w tym przypadku granaty model M1915.

Najbardziej charakterystycznym elementem sylwetki jest stalowy pancerz, który chronił tors żołnierza (pancerzom okopowym poświęcimy osobny artykuł). Pancerze okopowe wykorzystywano między innymi do szturmowania umocnionych pozycji i okopów przeciwnika. Wymagało to sporego wysiłku, ze względu na jego masę.

Niniejsza sylwetka nie jest standardową dla żołnierza armii Cesarstwa Niemieckiego na rok 1917, a jedynie ciekawostką. Pancerze okopowe nigdy nie były powszechnym elementem wyposażenia i generalnie służyły do ochrony wartowników przed odłamkami.

Zdjecie 6:

Powstaniec 3 Pułku Wodzisławskiego kpt. Józefa Michalskiego z III batalionu pod dowództwem Edwarda Łatki. Rejon Gorzyc, 23 maja 1921 roku, podczas
kontrnatarcia na pozycje niemieckie.

Sylwetka przedstawia Powstańca Śląskiego z niższych warstw społecznych, w tym przypadku mało zamożnego chłopa. 3 Pułk rekrutował okoliczną ludność
Wodzisławia Śląskiego, gdzie dominowały tereny rolnicze, a niektóre kompanie składały się w głównej mierze z ludności chłopskiej. Podczas III Powstania Śląskiego zaczęto wykorzystywać na większą skalę odpowiednio zmodyfikowane mundury różnych armii, jednak zdecydowana większość Powstańców wciąż nosiła cywilny ubiór. Czasami zakładano na siebie elementy wyposażenia wojskowego, najczęściej niemieckie zdobyczne pasy i owijacze bądź przypinano polskiego orła do różnych elementów ubioru - zwykle było to rozmaite nakrycie głowy.
Uzbrojenie składa się z niemieckiego, przestarzałego karabinu Gew.88. Przedstawiony powstaniec nie dostosował się do rozkazu z 1 maja 1921 roku, gdzie na lewym ramieniu nakazano nosić białą opaskę, która określała funkcje żołnierza (w tym przypadku szeregowy) i rozróżniała go od przeciwnika.

Na sylwetkę składa się:

  • Koszula lniana ze stójką oraz mankietami.
  • Kamizelka wełniana cywilna
  • Spodnie wełniane cywilne
  • Zdobyczny pas pruski z klamrą
  • Zdobyczne owijacze pruskie
  • Buty za kostkę

Zdjecie 7:

Sylwetka historyczna piechura armii Cesarstwa Niemieckiego w stopniu gefreiter (starszy szeregowy), Ofensywa Brusiłowa (Wołyń, lato 1916 roku).

Najbardziej charakterystycznymi elementami sylwetki są:

  • Pickelhaube M1915;
  • Sturmgepack M1916.

Po doświadczeniach bitew lata 1914 roku oraz z początkiem tzw. "wojny pozycyjnej", wielu żołnierzy zaczęło usuwać charakterystyczne "szpice" ze swoich pickelhaub. Ten element bardzo wyróżniał ich na tle żołnierzy innych armii, ale także zdradzał ich położenie na stanowiskach okopowych. Dotyczyło to również numerów pułkowych, które umieszczano na pokrowcach. Ponieważ produkcja stalowych hełmów dopiero nabierała rozpędu, łatwiej było dostosować stare pickelhauby do nowych warunków wojennych i tak o to powstał model M1915. Nowa pickelhauba posiadała wszystkie mosiężne elementy malowane kolorem "steingrau" lub "feldgrau", tradycyjny "szpic" zastąpiono niewielkim kominkiem, a z pokrowców zniknęły numerki, bądź zasłaniano je łatkami. Pickelhaube M1915 była tylko doraźnym rozwiązaniem, lecz do końca wojna bardzo popularna na froncie wschodnim. Wynikało to z faktu, że armia rosyjska posiadała w tym czasie słabe wsparcie artyleryjskie i tym samym głowa żołnierza była mało narażona na urazy. Po za tym stalowy hełm, jakkolwiek dobrze chronił głowę to był ciężki i nieporęczny.
Sturmgepack M1916 to również efekt doświadczeń dwóch pierwszych lat wojny, kiedy ciężki tornister marszowy zastąpiono w boju lekkim i poręcznym rozwiązaniem na zasadzie wiązki z najbardziej potrzebnym wyposażeniem. Zasadnicza taktyka "wojny okopowej" sprowadzała się do prób zdobycia i utrzymania pierwszej lub drugiej linii okopów przeciwnika, których dystans wynosił od kilkuset metrów do nawet kilku kilometrów. Tornister marszowy podczas takich walk bardzo utrudniał ruchy żołnierza, tym bardziej jeśli żołnierz miał ze sobą granaty. Z kolei dostarczenie tornistrów żołnierzom na nowo zajętych pozycjach, było po prostu logistycznie trudne. Dlatego Sturmgepack M1916 był rozwiązaniem, zapewniającym żołnierzom niezbędne wyposażenie osobiste w postaci zrolowanego płaszcza (lub koca) i pałatki, przypiętych paskami do menażki. Całość ubierano na plecy za pomocą szelek tornistra, bądź paska od chlebaka. Podsumowując, Sturmgepack był bardzo dobrym rozwiązaniem bojowym, które żołnierze mogli dowolnie konfigurować. Należy również dodać, że żołnierze dalej posiadali tornistry, ale służyły tylko do przemarszów.

Na sylwetkę składają się następujące elementy:

  • Pickelhaube M1915 z łatką na pokrowcu przysłaniającą numer pułku;
  • Waffenrock M1907/10;
  • Feldhose M1915;
  • Marschstiefel M1866 koloru brązowego razem z Stiefelriemen;
  • Koppel M1909 - pas koloru brązowego;
  • Koppelschloß M1895 - klamra wczesnego wzoru wykonana z mosiądzu;
  • bagnet - Seitengewehr S98/05;
  • saperka - Schanzzeug und Schanzzeugtasche;
  • ładownice - Patronentasche M1909 z brązowej skóry;
  • chlebak i manierka - M.1887 Brotbeutel mit Feldflasche (kolor brązowy);
  • karabin - Gewehr 98;
  • 2 granaty bojowe M1915;
  • maska przeciwgazowa - Gummimaske M1915 - razem z puszką;
  • Sturmgepack M1916.

Model: Piotr Turowski.

 

Zdjęcie nr 8: 

Pozostając w temacie bitwy pod Gorlicami, prezentujemy kolejną sylwetkę historyczną piechura Armii Cesarstwa Niemieckiego.

Niniejszy żołnierz posiada stopień Gefreitera, który odpowiadał starszemu szeregowemu w Wojsku Polskim (o tej randze świadczą dwa duże guziki na kołnierzu, tzw. Gefreitenknopf). Jest to typowy wygląd niemieckiego piechura z 1915 roku.

Na sylwetkę składają się następujące elementy:

a) Umundurowanie (Uniformen):

- Waffenrock M.1907/10 (bluza mundurowa - replika produkcji Voenspec);
- Tuchhosen M.1907/10 (spodnie polowe - replika produkcji Schuster);
- Knobelbecher (Marschstiefel) mit Stiefelriemen (buty marszowe razem z opinaczami - replika produkcji Schuster);
- Pickelhaube M.1895 mit Uberzug (hełm skurzany, tzw. "Pickelhaube" - replika produkcji STURM razem z pokrowcem);
- Schützenschnur für Mannschaften (sznur strzelecki, dla podoficerów i żołnierzy - replika, produkcji Hassen Antique). Sznur strzelecki świadczył o przynależności do korpusu żołnierzy zawodowych.

 

b) Wyposażenie (Ausrüstung):

- Koppel M.1909 mit Koppelschloss M.1895 (pas bojowy, skórzany - oryginał z 1916 roku oraz mosiężna klamra, oryginał - rok produkcji nieznany);
- Patronentasche M.1909 (ładownice bojowe koloru brązowego - oryginał z 1915 i 1916 roku);
- Seitengewehr s98 mit Seitengewehrtasche und Troddel (bagnet model s98, zwany potocznie "ościem" - oryginał produkcji 1907 roku, żabka do bagnetu - oryginał, produkcja 1914 roku oraz tęblak do bagnetu w barwach 7 Kompani);
- Brotbeutel M.1887 (wczesny model chlebaka, koloru ochrowego - replika produkcji Schippenfabrik);
- Feldflasche M.1907 (manierka żołnierka - oryginał, rok produkcji nie znany);
- Trinkbecher M.1893 (kubek żołnierski do manierki - oryginał, produkcja powojenna dla Reichswehry);
- Tornister M.1915 (tornister marszowy dla podoficerów i żołnierzy - oryginał z 1915 roku).

Na zewnętrzne wyposażenie ternistra składają się nastepujące elementy:

- Zeltbahn M.1892 (pałatka namiotowa, tzw. "zelta", wczosny model koloru ochrowego - replika produkcji Schippenfabrik);
- Kochgeschirr M.1917 (menażka żołnierska, koloru czarnego - oryginał, rok produkcji nieznany);
- Zeltzubehörbeutal (przybornik na śledzie i maszty do pałatki namiotowej);
- Einheitsmantel M.1915 (płaszcz żołnierski w wersji oszczędnościowej - replika produkcji STURM).

UWAGA!!! widoczna na zdjęciach menażka jest modelem wprowadzonym dopiero w 1917 roku i pełni funkcję zastępczą, ponieważ nie posiadamy aktualnie w kolekcji wcześniejszego modelu.

Płaszcz żołnierski, który był "rolowany" pod zeltą prezentuje model oszczędnościowy wprowadzony w 1916 roku. Aktualnie czekamy na wykonanie wczesnego modelu właszcza.

c) Uzbrojenie (Bewaffnung):

- Das Gewehr 98 (karabin mausera, model 98 - oryginał CLK, produkcja Amberg z 1916 roku). Widoczny na karabinie pas nośny jest repliką produkcji Marka Kłody.

 

Pozostałem oryginalne elementy sylwetki:

- guziki mundurowe;
- nożyce do cięcia drutu;
- elementu podpinki Pickelhaube;
- fajka z ceramicznym cybuchem.  

  • Zdjęcie 1

    Zdjęcie 1

  • Zdjęcie 2

    Zdjęcie 2

  • Zdjęcie 3

    Zdjęcie 3

  • Zdjęcie 4

    Zdjęcie 4

  • Zdjęcie 5

    Zdjęcie 5

  • Zdjęcie 6

    Zdjęcie 6

  • Zdjęcie 7

    Zdjęcie 7

Artur Student
tel. 884 774 732, biuro@ashistorii.pl